Sharof Rashidov O‘zbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komitetining birinchi sekretari sifatida nafaqat respublika miqyosidagi ishlar bilan mashg’ul bo‘lgan. Uning 50-yillarning oxiridagi xalqaro munosabatlardagi tajribasi unutilmadi va 1962 yilda u Kubaga tashrif buyuradigan sovet delegatsiya tarkibiga kiritildi.
SSSR RAHBARIYATI DASTLAB KUBA INQILOBINING YETAKCHISI FIDЕL KASTRONI AQSHNING KATTA TA’SIRIDA DЕB HISOBLAB, UNI JIDDIY QABUL QILMADI. AMMO FIDЕL KASTRO SANOATNI NATSIONALIZATSIYA QILISHNI BOSHLAGANIDAN VA QO‘SHMA SHTATLAR OROLGA QARSHI IQTISODIY QAMAL E’LON QILGANIDAN SO‘NG, KUBA SSSRNING ITTIFOQCHISIGA AYLANISHI MUMKINLIGI ANIQ BO‘LDI. 1961 YILDA SOVЕT ITTIFOQINING KUBADA O‘Z MANFAATLARI PAYDO BO‘LDI.
Bu vaziyat Turkiyaga AQSHning o‘rta olislikka uchuvchi PGM-19 “Yupiter” rusmli 2400 km radiusdagi 15 ta raketalari joylashtirilgandan so‘ng sodir bo‘ldi. Ushbu raketalar SSSRning Yevropa qismiga va xususan, Moskvaga bevosita tahdid solardi. Sovet strateglari bu raketalar hujumiga qarshi deyarli himoyasiz ekanliklarini anglagan holda, Kubaga sovet raketalarini joylashtirish orqali AQSH bilan yadroviy tenglikka erishish mumkinligini tushunishdi.
Kubaga yordam ko‘rsatish va qishloq xo‘jaligi texnikalarini yetkazib berish bo‘yicha muzokaralar niqobi ostida raketalarni joylashtirish to‘g’risida kelishish uchun 1962 yil
26 mayda sovet delegatsiyasi Gavanaga jo‘nab ketdi. Sharof Rashidov delegatsiya rahbari etib tayinlandi. Bu “Anadir” kodli maxfiy operatsiya edi.
Biograflarning ta’kidlashicha, Sharof Rashidov nafaqat SSSR manfaatlarini ko‘zlagan, balki baynalmilalchi sifatida chin dildan Kubaga yordam berishga intilgan. Keyinchalik u shunday yozgan:
“KUBA – LOCHINLAR MAMLAKATI, MING YILLIK QULLIKDAN KO‘RA ERKIN VA MUSTAQIL HAYOTNING BIR KUNINI AFZAL KO‘RGAN QAHRAMONLAR MAMLAKATIDIR. BU AMЕRIKA IMPЕRIALIZMINING QUDRATI OLDIDA BOSH EGMAGAN JASUR INSONLAR MAMLAKATIDIR. BU SOTSIALIZM QURISH YO‘LIGA KIRGAN AMЕRIKADAGI BIRINCHI MAMLAKATDIR. KUBA INQILOB ALANGASIDA JO‘SH URADI”.
Sharof Rashidov Oktabr inqilobi boshlangan kuni tug’ilgan odam sifatida Fidel Kastroni va butun Kuba xalqini hurmat qilgan.
Delegatsiya Kubada ikki hafta bo‘lib 10 iyun kuni Sovet Ittifoqiga qaytdi. Ertasi kuni delegatsiyaning barcha a’zolari Xrushchyov huzuriga kelib, sovet hukumatining qishloq xo‘jaligi mashinalari niqobi ostida raketalar va turistlar niqobi ostida harbiy xizmatchilarni jo‘natish taklifiga Kuba rahbariyatining roziligi haqida xabar berishdi.
Operatsiya yakunina yetmadi – AQSH u to‘g’risida xabardor bo‘lib qolgani yadroviy urushni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan Karib inqiroziga olib keldi. Ammo eng qudratli davlatlar rahbarlari murosaga kelishdi: Xrushchyov Kubadan barcha raketalarni olib chiqishga rozi bo‘ldi va Kennedi bunga javoban orolni bombardimon qilmaslikka va “Yupiter” raketalarini Turkiyadan olib ketishga va’da berdi. Biroq, sovet rahbari o‘z qarorini Kuba bilan hech qanday kelishuvsiz qabul qildi va Kuba rahbari bundan norozi bo‘ldi.
TARAFLAR MOJARONI HAL QILISHGA ERISHDILAR, KЕYINROQ FIDЕL KASTRO QUYIDAGI GAPNI AYTDI: “XRUSHCHYOV BIZGA NISBATAN XATO QILDI, BU KUBAGA OG’RIQ KЕLTIRDI, AMMO BU BIZNING MINNATDORCHILIGIMIZNI BЕKOR QILA OLMAYDI”.
Fidel Kastro atrofdagilar nazarida Xrushchyovni kechirganiga qaramay, u unga ishonchini yo‘qotdi. Biroq, Kuba rahbari Sharof Rashidov bilan mutlaqo boshqacha munosabatda edi – bir taxminga ko‘ra, O‘zbekiston rahbari nafaqat raketalarni joylashtirish bo‘yicha muzokaralar olib bordi, balki Kubada qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga ham yordam bergan edi. Aynan uning tashabbusi bilan Ozodlik Oroliga o‘zbekistonlik xalq xo‘jaligi tashkilotchilari yuborildi. Bu Sharof Rashidovning Kuba va shaxsan Fidel Kastro bilan baynalmilal do‘stlik yo‘lidagi shaxsiy hissasi bo‘lgan; keyinchalik Kastro O‘zbekistonga tashrif buyuradi va G’alaba kunini Sharof Rashidov bilan birgalikda nishonlaydi.
